حسن بيگلرى

51

سر البيان في علم القرآن ( فارسى )

1 - بعضى حروف نوشته مىشود ولى ادا نميگردد مانند هؤُلاءِ - أُولُوا - أُولاتُ - أُولِي - أُولئِكَ - نِساؤُكُمْ - شُرَكاؤُكُمُ و امثال آن كه بمناسبت ضمهء همزه ( كه از جنس واو است ) واو نويسند ولى آن را نخوانند ( بلا اشباع ) . و نيز پس از حرف لام مقطوع تأكيد : لَأَوْضَعُوا خِلالَكُمْ ( هر آينه منافقين قرار ميدادند و در ميان شما بسخن چينى ميافتادند - آيه 47 سوره توبه ) - لَأَذْبَحَنَّهُ ( حضرت سليمان گفت هر آينه البته هدهد را بكشم - آيه 21 سوره نمل ) براى متابعت همزهء قطع كه همزهء باب افعال است الفى نوشته شده و خوانده نميشود . 2 - برخى حروف نوشته نميشود ولى بتلفظ در ميآيد مانند : لكِنْ - إِلهَ - ؟ سموات ؟ - الرَّحْمنِ - ؟ إسمعيل ؟ و امثال آن كه بدون الف نوشته شده و لاكن - الاه - سماوات رحمان - اسماعيل خوانده مىشود . 3 - حرفى نوشته شده و حرف ديگر خوانده مىشود مانند : يَبْصُطُ ( ميگشايد - آيه 245 سوره بقره ) - بَصْطَةً ( فراخى در قوّت و قامت - آيه 69 سوره اعراف ) - الْمُصَيْطِرُونَ ( تسلط دارندگان - آيه 37 سوره طور ) - بِمُصَيْطِرٍ ( تسلط دارنده - آيه 22 سوره غاشيه ) كه اصل هر چهار كلمه با سين است و چون در قرآنهاى صدر اسلام با صاد نوشته شده به همان صورت باقيمانده و در بعضى قرآنها حرف ( س ) در بالا يا زير صاد گذارده شده تا خواننده و بيننده متوجه شود كه اصل آن با سين بوده و ابن كثير و ابن عامر و ابو عمرو و حمزه و حفص بنا بر اصل با سين خوانده و بقيهء قراء برابر رسم الخط با صاد قرائت كرده‌اند و بهتر قرائت با سين است . 4 - مطابق دستور علم صرف بعد از واو جمع ، الف نويسند ليكن در قرآن كريم با الف و همچنين بدون الف نوشته شده مانند : قالُوا - جاؤُ - فاؤُ ( رجوع كردند ) - باؤُ ( بازگشت كردند ) . و نيز در افعال جمع كه بايستى با الف نوشته شود چون در قرآنهاى صدر اسلام بعضى از آنها بدون الف نگاشته شده متأخّرين هم به همان صورت آن را محفوظ نگاه داشته‌اند مانند : ؟ عتو عتوا كبيرا ؟ ( تمرد كردند تمردى بزرگ - آيه 21 سوره